اکثر رانندگان با اعداد و اصطلاحات فنی روغن موتور آشنا نیستند؛ درحالیکه آگاهی از آنها در فرایند خرید بسیار کمککننده است. مثلاً اصطلاح API و SAE بهترتیب به معنای موسسه نفت آمریکا و انجمن مهندسان خودرو است که اولی سطح کیفیت و عملکرد روغن موتور و دومی درجه گرانروی یا ویسکوزیته آن را نشان میدهد. روغن موتور خوب بسته به نوع خودرو متفاوت است و همین مشخصات، مناسب بودن یا نبودن یک روغن موتور را برای خودرو تعیین میکند.
البته موارد مهم دیگری نیز برای انتخاب روغن مناسب وجود دارد که لازم است قبل و حین خرید از آنها آگاهی داشته باشید. از همین رو در ادامه مهمترین آنها را برای شما آوردهایم. در این مطلب از مجله خودروپی، به مشخصات فنی روغن موتور میپردازیم تا با مشاهده برچسب انواع روغن بتوانید خرید خوبی داشته باشید.
چرا انتخاب روغن موتور مناسب اهمیت دارد؟
مهمترین دلیل انتخاب روغن موتور مناسب، افزایش عمر مفید موتور و جلوگیری از استهلاک زودهنگام قطعات داخلی آن است؛ علاوهبراین، دلایل دیگری هم وجود دارند که عبارتاند از:
- بهبود عملکرد موتور در دماهای بالا و پایین؛
- کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک موتور؛
- جلوگیری از تشکیل رسوبات و لجن داخل موتور؛
- کاهش مصرف سوخت و بهینهسازی راندمان خودرو؛
- محافظت از موتور در استارت سرد و شرایط رانندگی سنگین.
معیارهای اصلی برای انتخاب روغن موتور مناسب
برای انتخاب روغن موتور مناسب، باید به دو معیار اصلی توجه کنید؛ سطح کیفیت روغن موتور و ویسکوزیته یا گرانروی آن. این دو عامل تعیین میکند که روغن چقدر با موتور خودرو سازگار است و در شرایط آبوهوایی و رانندگی مختلف، چگونه عمل میکند. برای تشخیص روغن موتور اصل از تقلبی، باید هر کدام از این معیارها را جداگانه بررسی کنید:
سطح کیفیت روغن موتور
سطح کیفیت روغن موتور (Oil Quality Level)، مجموعهای از استانداردها است که قابلیت روغن را در موارد زیر مشخص میکند:
- محافظت از موتور؛
- جلوگیری از سایش؛
- تحمل شرایط کاری سخت.
این سطح از کیفیت معمولاً توسط نهادهای معتبر بینالمللی تعریف میشود و روی بستهبندی روغن موتور وجود دارد. بنابراین لازم است بستهبندی را کامل مطالعه کنیم تا بدانیم که چه زمانی سطح روغن موتور خودرو را چک کنیم؟
استاندارد API در روغن موتور
استاندارد API (مخفف: American Petroleum Institute)، یکی از رایجترین معیارهای سنجش کیفیت روغن موتور محسوب میشود. این استاندارد که توسط موسسه نفت آمریکا تعریف میشود، روغنها را بر اساس نوع موتور به دستههای بنزینی و دیزلی تقسیم میکند.
در این تقسیمبندی، حرف S مربوط به موتورهای بنزینی و حرف C مربوط به موتورهای دیزلی است؛ همچنین، حروف بعدی نشاندهنده سطح کیفی بالاتر و فناوری جدیدتر روغن موتور است. هرچه حرف دوم در این استاندارد جلوتر باشد، روغن از نظر عملکرد و محافظت، در سطح بالاتری قرار دارد.
استاندارد ACEA در روغن موتور
استاندارد ACEA (مخفف: Association des Constructeurs Européens d’Automobiles) بهمعنای انجمن خودروسازان اروپا است. این استاندارد معمولاً در خودروهای اروپایی کاربرد دارد و به موارد زیر مربوط میشود:
- عملکرد روغن در شرایط کاری خاص موتورهای مدرن؛
- مصرف سوخت و سازگاری با سیستمهای کنترل آلایندگی.
روغنهای دارای استاندارد ACEA معمولاً برای موتورهایی با تکنولوژی پیشرفته و حساسیت بالاتر طراحی میشوند؛ بنابراین، انتخاب آنها باید دقیقاً مطابق توصیه کارخانه سازنده خودرو انجام شود.
ویسکوزیته (گرانروی یا غلظت) و نقش آن در انتخاب روغن موتور مناسب
ویسکوزیته یا Viscosity، میزان مقاومت و غلظت روغن موتور در برابر جاری شدن را نشان میدهد و یکی از مهمترین ویژگیهای روغن موتور بهشمار میرود. روی لیبل روغن موتور، حرف W نشاندهنده عملکرد روغن در دمای سرد و عدد SAE بیانگر میزان گرانروی آن در دمای بالاست؛ مجموع این اعداد، واکنش یا رفتار روغن موتور را در شرایط مختلف مشخص میکند.
نکته مهم اینکه انتخاب روغن با ویسکوزیته نامناسب یا دارای کیفیت پایین، یکی از چندین علت کف کردن روغن موتور است؛ این نوع اتفاقات در بلندمدت به یاتاقانها و قطعات حساس آسیب میزند.
روغن موتور سینگل گرید
روغن موتور سینگل گرید (Single Grade)، روغنی است که فقط یک درجه ویسکوزیته مشخص دارد و برای یک فصل خاص استفاده میشود. این نوع روغنها، مثل روغن SAE 30، در گذشته کاربرد بیشتری داشت و در دماهای بسیار سرد یا بسیار گرم عملکرد محدودی دارد. بههمین دلیل، استفاده از روغنهای سینگل گرید به موتورهای قدیمی یا کاربردهای خاص محدود میشود.
روغن موتور مولتی گرید
روغن موتور مولتی گرید (Multi Grade)، چند درجه ویسکوزیته مختلف دارد و در دماهای مختلف استفاده میشود. این روغنها طوری طراحی شدهاند که در هوای سرد، همچنان روان باقی بمانند؛ همچنین، در دمای بالای موتور هم غلظت خود را برای محافظت از قطعات حفظ میکنند. بههمین دلیل، روغنهای مولتی گرید انتخاب اصلی برای خودروهای ایرانی و خارجی مدرن محسوب میشوند.
انواع روغن موتور
بهطور کلی، روغن موتور از نظر ساختار، نحوه تولید و سطح فناوری به چند نوع اصلی تقسیم میشود. با شناخت این دستهبندیها و بر اساس نوع موتور، شرایط رانندگی و بودجه خود، میتوانید بهترین تصمیم را بگیرید.
انواع روغن موتور از نظر ساختار و نحوه تولید
ازنظر ساختار و فرایند تولید، روغن موتورها به سه گروه اصلی معدنی، نیمه سنتتیک و تمام سنتتیک تقسیم میشوند. این تقسیمبندی به نوع روغن پایه و میزان فرآوری آن در پالایشگاه مربوط است و تاثیر زیادی بر کیفیت، قیمت و طول عمر آن دارد.
| نوع روغن موتور | معرفی مختصر | ویژگیهای مهم | کاربردهای اصلی |
| روغن معدنی | تولیدشده از پالایش مستقیم نفت خام | قیمت اقتصادی، کیفیت پایه | موتورهای قدیمی و ساده |
| روغن نیمه سنتتیک | ترکیب روغن معدنی و سنتتیک | تعادل بین قیمت و عملکرد | خودروهای شهری و نیمهمدرن |
| روغن تمام سنتتیک | تولیدشده با فرایندهای شیمیایی پیشرفته | عملکرد بالا، پایداری عالی | خودروهای مدرن و توربوشارژ |
تفاوت روغن موتور معمولی و مصنوعی
روغن موتور معمولی که همان روغن معدنی است، ساختار سادهتری دارد، اما روغن موتور مصنوعی یا سنتتیک، با فناوری پیشرفته تولید میشود. تفاوت این دو نوع روغن به عملکرد در دماهای بالا و پایین، میزان محافظت از موتور و فاصله تعویض روغن مربوط است.
| معیارهای مقایسه | روغن موتور معمولی (Mineral) | روغن موتور مصنوعی (Synthetic) |
| پایداری حرارتی | تا حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ درجه سانتیگراد | تا حدود ۱۶۰ تا ۱۸۰ درجه سانتیگراد |
| نقطه شروع اکسیداسیون | حدود ۹۰ تا ۱۰۰ درجه سانتیگراد | بالاتر از ۱۳۰ درجه سانتیگراد |
| عملکرد در استارت سرد | افت جریان زیر صفر درجه | عملکرد پایدار تا منفی ۳۰ درجه سانتیگراد |
| شاخص گرانروی (VI) | حدود ۹۰ تا ۱۱۰ | حدود ۱۴۰ تا ۱۷۰ |
| میزان تبخیر (NOACK) | حدود ۱۲ تا ۱۵٪ | حدود ۶ تا ۸٪ |
| مقاومت در برابر لجن و رسوب | متوسط | بسیار بالا |
| محافظت از قطعات در دور بالا | محدود | عالی |
| فاصله تعویض واقعی | ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر | ۸۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ کیلومتر |
| عمر مفید روغن پلمب | ۱ تا ۲ سال | ۳ تا ۵ سال |
| قیمت کلی در بازار ایران | ارزانتر از روغن موتور مصنوعی | ۲ تا ۳ برابر بیشتر |
| مناسب برای | موتور خودروهای قدیمی، رانندگی سبک با خودروهای سواری | موتورهای مدرن، توربو، رانندگی سنگین |
کدام نوع روغن عمر مفید بیشتری دارد؟
عمر مفید روغن موتور، به قدرت آن در حفظ خواص روانکاری و مقاومت در برابر اکسیداسیون بستگی دارد. ازاینرو، روغن تمام سنتتیک بیشترین عمر مفید را دارد و پس از آن، انواع نیمه سنتتیک و روغنهای معدنی، قرار میگیرد.
| نوع روغن موتور | عمر مفید تقریبی (سال) | کارکرد متعارف (کیلومتر) | مناسب برای |
| روغن موتور معدنی | ۱ تا ۲ سال | ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر | موتور خودروهای قدیمی، سواری سبک |
| روغن موتور نیمه سنتتیک | ۲ تا ۳ سال | ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر | مصرف روزمره شهری با خودروهای سواری |
| روغن موتور تمام سنتتیک | ۳ تا ۵ سال | ۸۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ کیلومتر | موتور خودروهای مدرن، رانندگی سنگین |
روغن موتور مناسب شرایط آبوهوایی و فصول مختلف سال
شرایط آبوهوایی، نقش مهمی در انتخاب روغن موتور دارد؛ زیرا دمای محیط، مستقیم روی ویسکوزیته و عملکرد روغن تاثیر مثبت یا منفی میگذارد. مثلاً در مناطق سردسیر مثل اردبیل، روغن باید در استارت سرد (Cold Start)، روان باشد و سریع به تمام قطعات موتور برسد؛ منظور ما از کُلد استارت یا استارت سرد، روشن کردن ماشین در آبوهوای بسیار سرد است.
در مناطق گرمسیر، روغن باید در برابر رقیق شدن و افت فشار، مقاومت کافی داشته باشد. توجه به بازه دمایی درجشده روی لیبل روغن و توصیه سازنده خودرو، مهمترین نکته در این بخش است.
روغن موتور مناسب فصل تابستان و زمستان
در فصل تابستان، از روغنهای دارای پایداری حرارتی بالاتر و عدد ویسکوزیته مناسب برای دمای بالا استفاده کنید تا موتور آسیب نبیند. برای فصل زمستان هم روغنی را انتخاب کنید که عدد W کمتری داشته باشد تا در هوای سرد سریعتر جریان پیدا کند.
برای مثال، روغنهای 10W-40 یا 20W-50 معمولاً گزینههای مناسبی برای تابستان است؛ از طرفی، روغنهای 5W-30 یا 5W-40 نیز انتخاب خوبی برای زمستان محسوب میشود. در بازار ایران، محصولاتی مثل ایرانول، بهران مدل سوپر پیشتاز و نفت پارس 5W-40 جزو روغنهای مناسب برای شرایط مختلف فصلی است.
روغن موتور مناسب برای هر نوع خودرو چیست؟
روغن موتور مناسب هر خودرو بر اساس نوع موتور، فناوری ساخت، سال تولید و توصیه رسمی سازنده تعیین میشود. برای خرید روغن موتور ایرانی و خارجی، در ادامه، ابتدا جدول روغن موتور مناسب برای خودروهای ایرانی را بررسی میکنیم؛ سپس، جدول پیشنهادی خودروپی را برای خودروهای خارجی محبوب در بازار ایران را در اختیارتان میگذاریم.
جدول روغن موتور مناسب خودروهای ایرانی
موتور خودروهای داخلی، فناوری سادهتری نسبت به خودروهای خارجی دارد؛ بههمین دلیل، انتخاب روغن موتور مناسب برای آنها باید دقیقاً مطابق با مشخصات فنی توصیهشده توسط سازنده باشد.
| ردیف | نوع خودرو ایرانی | روغن موتور مناسب خودرو ایرانی |
| ۱ | تندر ۹۰ یا ال ۹۰ | SAE 10W-40 – API SL |
| ۲ | پژو پارس معمولی (XU7) | SAE 20W-50 – API SJ |
| ۳ | پژو پارس TU5 | SAE 10W-40 – API SL |
| ۴ | پژو ۴۰۵ GLX | SAE 20W-50 – API SJ |
| ۵ | پژو ۴۰۵ SLX | SAE 10W-40 – API SL |
| ۶ | دنا یا EF7 | SAE 10W-40 – API SL |
| ۷ | دنا توربو | SAE 10W-40 – API SL |
| ۸ | رانا پلاس | SAE 10W-40 – API SL |
| ۹ | سمند موتور ملی (EF7) | SAE 10W-40 – API SL |
| ۱۰ | پژو ۲۰۶ | SAE 10W-40 – API SL |
| ۱۱ | پژو ۲۰۷ | SAE 10W-40 – API SL |
جدول روغن موتور مناسب خودروهای خارجی
خودروهای خارجی، دارای موتورهای مدرنتر، با حساسیت بیشتر نسبت به خودروهای ایرانی هستند؛ بنابراین، به روغنموتورهای با سطح کیفیت بیشتری نیاز دارند.
| ردیف | نوع خودرو خارجی | روغن موتور مناسب خودرو خارجی |
| ۱ | تویوتا کرولا و کمری | SAE 5W-30 – API SN |
| ۲ | جک J4 و J5 | SAE 10W-40 – API SN / SM |
| ۳ | هیوندای النترا و سوناتا | SAE 5W-30 – API SN |
| ۴ | سانگ یانگ تیوولی | SAE 5W-30 – API SN / SN+ / SP |
| ۵ | کیا سراتو | SAE 5W-30 – API SN |
| ۶ | کیا اسپورتیج | SAE 5W-40 – API SN |
| ۷ | رنو کولیوس | SAE 5W-40 – API SN |
| ۸ | میتسوبیشی ASX | SAE 5W-30 – API SN |
| ۹ | مزدا ۳ | SAE 5W-30 – API SN |
| ۱۰ | نیسان ایکستریل | SAE 5W-40 – API SN |
بهترین برندهای روغن موتور ایرانی و خارجی در بازار ایران
توجه و انتخاب برند معتبر روغن موتور، بهاندازه انتخاب گرید و سطح کیفیت آن اهمیت دارد؛ زیرا کیفیت مواد اولیه و کنترل فرایند تولید روی عملکرد موتور تاثیرگذار است.
| برند روغن موتور | کشور تولیدکننده | سال شروع فعالیت | مهمترین ویژگیها |
| ایرانول | ایران | ۱۳۸۱ | تنوع بالا، سازگار با خودروهای داخلی |
| بهران | ایران | ۱۳۴۱ | کیفیت پایدار، دسترسی گسترده |
| سپاهان (اسپیدی) | ایران | ۱۳۸۹ | قیمت مناسب، تولید انبوه |
| پارس | ایران | ۱۳۳۷ | سابقه طولانی، پوشش نیاز بازار |
| کاسپین | ایران | ۱۳۸۱ | تمرکز بر خودروهای سواری |
| توتال | فرانسه | ۱۹۲۴ | فناوری پیشرفته، مناسب برای خودروهای مدرن |
| کاسترول | انگلستان | ۱۸۹۹ | عملکرد بالا، مطابق با استانداردهای جهانی |
| موبیل ۱ | آمریکا | ۱۹۷۴ | روغن تمام سنتتیک، عمر مفید زیاد |
| لیکومولی | آلمان | ۱۹۵۷ | محافظت عالی از موتور |
| شل | هلند | ۱۹۰۷ | کیفیت جهانی، تنوع محصولات |
نکات تکمیلی برای انتخاب روغن موتور مناسب
علاوهبر استانداردها، ویسکوزیته و نوع روغن موتور، چند نکته تکمیلی هم وجود دارد که دانستن آنها به شما کمک میکند انتخاب دقیقتر و مطمئنتری داشته باشید.
آیا امکان استفاده از روغن دیزلی برای موتور بنزینی وجود دارد؟
استفاده از روغن دیزلی برای موتورهای بنزینی توصیه نمیشود؛ فرمولاسیون این روغنها طبق شرایط احتراق، دما و میزان دوده موتورهای دیزلی طراحی شده است. همچنین روغن دیزلی، دارای افزودنیهای شوینده قویتری است که باعث افزایش رسوب، آسیب به کاتالیست و کاهش راندمان در موتور بنزینی میشود.
فقط در شرایط خاص، اگر روغن دارای استاندارد مشترک API برای موتورهای بنزینی و دیزلی بود، با احتیاط از آن استفاده کنید. در بعضی از موارد، استفاده از روغن نامناسب میتواند موجب شیری شدن درب روغن موتور شود.
HD در روغن موتور به چه معناست؟
HD مخفف عبارت Heavy Duty است و به روغن موتورهایی گفته میشود که برای شرایط کاری سنگین طراحی شدهاند. این روغنها تحمل حرارتی بالاتر، پایداری بیشتر در برابر اکسیداسیون و قدرت پاککنندگی بیشتری دارد؛ معمولاً هم در خودروهای دیزلی، وانتها یا خودروهای تحت فشار کاری بالا استفاده میشود. وجود عبارت HD روی بستهبندی روغن بهمعنای مناسب بودن آن برای همه خودروها نیست؛ بنابراین، همچنان باید به استاندارد API و توصیه سازنده توجه کنید.
حالا که مشخصات فنی روغن موتور را میدانید، تصمیم بگیرید!
در این مطلب، با مفاهیم اصلی و تخصصی روغن موتور آشنا شدید؛ از استانداردهای کیفیت و ویسکوزیته تا انواع روغن، شرایط آبوهوایی و انتخاب روغن مناسب برای خودروهای ایرانی و خارجی. حالا میدانید که انتخاب درست روغن موتور، نقش مستقیمی در سلامت موتور، کاهش هزینههای نگهداری و افزایش عمر خودرو دارد. اگر بهدنبال خرید روغن موتور اصل، باکیفیت و متناسب با خودروی خود هستید، فروشگاه خودروپی را انتخاب کنید؛ ما مجموعه کاملی از بهترین برندهای ایرانی و خارجی را در اختیارتان قرار دادهایم تا آگاهانه و با خیال راحت تصمیم بگیرید.
سؤالات متداول
با مطالعه پرسش و پاسخهای زیر، همه ابهامات خود را برای انتخاب روغن موتور مناسب برطرف کنید:
۱. هر چند کیلومتر باید روغن موتور را تعویض کنیم؟
فاصله تعویض روغن به نوع روغن، شرایط رانندگی و توصیه سازنده خودرو بستگی دارد، اما بهطور معمول بین ۵ تا ۱۰ هزار کیلومتر متغیر است.
۲. آیا رنگ تیره روغن موتور نشانه خراب بودن آن است؟
خیر، تیره شدن روغن معمولاً نشاندهنده انجام صحیح وظیفه پاککنندگی آن است و بهتنهایی معیار تعویض روغن محسوب نمیشود.
۳. آیا میتوان روغن موتور برندهای مختلف را با هم ترکیب کرد؟
در شرایط اضطراری امکان ترکیب وجود دارد، اما برای استفاده بلندمدت توصیه نمیشود؛ زیرا ممکن است افزودنیهای متفاوت با یکدیگر سازگار نباشند.
۴. آیا استفاده از مکملهای روغن موتور ضروری است؟
در موتورهای سالم و با استفاده از روغن استاندارد، نیازی به مکمل نیست و حتی مصرف آنها میتواند مضر باشد.
۵. آیا روغن موتور تاریخ انقضا دارد؟
بله؛ روغن موتور حتی در حالت پلمپ نیز دارای تاریخ مصرف مشخص است و استفاده از روغن تاریخگذشته به موتور آسیب میزند.
دیدگاهتان را بنویسید